طراحی وب سایت

تقریبا چند ماه پیش بود که صحبت از ادغام وزارت راه و ترابری با وزارت آی سی تی یا همان وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات در بین اهالی رسانه در گرفته و طبعا هم با بازخوردها و اظهارنظرهای زیادی از سوی طرفین درگیر و نمایندگان مجلس مواجه شد.
هر چند که این بحث هم اکنون مسکوت مانده و به نوعی فعلا ملغی شده است، اما همین امر و به واسطه آن فعالیت هایی که در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در این وزارتخانه و شرکت های زیرمجموعه انجام شده است، بهانه ای شد برای گفت و گو با امیر فرمانبر، سرپرست اداره کل آمار و فناوری اطلاعات شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور، از شرکت های زیرمجموعه و اصلی وزارت راه و ترابری. گفت و گو با این مدرس دانشگاه و یکی از دست اندرکاران پیشین پروژه شهرداری الکترونیک سازمان شهرداری ها و دهیاری های کل کشور را در ادامه می خوانید.
برای شروع بحث بهتر است مختصر توضیحی در مورد اداره کل آمار و فناوری اطلاعات شرکت و فعالیت هایی که تا به حال در بخش آی تی شرکت انجام شده است، بفرمایید.
حدود پنج سال پیش، سه معاونت اجرایی در وزارت راه سابق با یکدیگر ادغام و شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور به وجود آمد. کار شرکت در ساخت و توسعه راه ها، آزادراه ها، شبکه ریلی، بنادر و فرودگاه ها خلاصه می شود و بعد از ساخت تحویل آن ها به بهره بردارها است. در بخش آی تی ما دو رویکرد داریم. یک رویکرد کوتاه مدت و دیگری بلندمدت. برنامه کوتاه مدت ما تا اردیبهشت ماه سال آینده است و برنامه بلندمدت ما هم بین دو تا سه سال طول خواهد کشید. برنامه های آی تی را در چهار بخش سازماندهی کردیم. بخش سخت افزار و شبکه های ارتباطی، نرم افزار و سیستم های نرم افزاری جامع، تعامل بین سخت افزار و نرم افزار و نرم افزارهای کاربردی ویژه برای شرکت و بخش چهارم هم رویکرد های جدید و کارهای نویی که شاید تا به حال در دنیا انجام شده باشد، اما هنوز به شکل جدی فراگیر نشده و به همین منظور در نظر داریم که ما هم همانند شرکت های پیشتاز در این بخش باشیم.
بخش پنجمی هم داریم که از اسم اداره کل ما هم مشخص است. بخش آمار. چون شرکت یک شرکت نو و تازه ای است آن چنان آمار روشنی از فعالیت های گذشته و حال نداریم. در نتیجه سعی کردیم که این آمارها را جمع آوری کرده و آن ها را از نظر توصیفی به سمت آمارهای تحلیلی ببریم.
مهم ترین فعالیتی که تا به حال شرکت در بخش آی تی انجام داده است، کدام است؟
ما در بخش سخت افزار ابتدا خلأ های مجموعه را شناسایی کردیم و برای هر کارمند یک کامپیوتر در نظر گرفتیم. با اینکه وزارت راه و ترابری یک وزارت تخصصی است؛ اما تا پیش از این آی تی نگری و گرایش به سمت فناوری اطلاعات آن چنان در این وزارت دیده نشده بود. طبیعتا با توجه به این حجم تجهیز رایانه برای تمامی کارمندان به سمت استفاده از شبکه های محلی و سراسری در کل کشور رفتیم و تمام حوزه های استانی را به شبکه و در نهایت به اداره مرکزی متصل کردیم که این کار شاید در مقایسه با سایر فعالیت هایی که در همین بخش در سایر وزارتخانه ها صورت گرفته است، کار تازه ای باشد.
همان طور که می دانید در بخش پروژه های راه سازی حجم زیادی از اعتبار پروژه در بخش تونل ها و پل ها هزینه می شود.
شاید بتوان گفت که 90 درصد هزینه های این گونه پروژه ها در این قسمت های کلیدی صرف می شود. ما در این قسمت ها که هم هزینه بر هم زمان بر و هم مهم بودند و هم از لحاظ اجرا برای پیمانکاران مشکل بوده سعی کردیم که دوربین های نظارتی تحت شبکه نصب کنیم که این دوربین ها بتوانند اطلاعات مدیریتی را انتقال دهند. در بسیاری از پروژه های ساخت راه ها هم اکنون 24 ساعته کار انجام می شود و نصب این تجهیزات و ارتباط آنلاین با کارگاه ها و پیمانکاران در آن مناطق طی چند ماه گذشته باعث ایجاد نظمی خاص در بخش مدیریت و پیشرفت کارها شده است. همین امر باعث شده که این موضوع مورد توجه و استقبال مقام وزارت و معاونش قرار گرفته و با دستور ویژه ایشان به منظور استفاده بیشتر از آی تی در پروژه های کشور تجهیز سایر پروژه های وزارت به این فناوری تسریع شود.
تا به حال چند پروژه عمرانی در وزارت راه به تجهیزات نظارت آنلاین متصل شده است؟
تا به حال سه پروژه به این تجهیزات متصل شده و مورد بهره برداری قرار گرفته است که سعی می شود تا پایان ماه سه تا 6 پروژه دیگر نیز به این تجهیزات متصل شوند. بر همین اساس برنامه داریم که تا پایان سال 31 محل را به این دوربین های نظارتی تجهیز کنیم و از طریق شبکه های ارتباطی بتوانیم فعالیت های عمرانی ای را که در بخش راه و ترابری در کل کشور انجام می شود، زیر نظر داشته باشیم. به طور کلی زمانی که برای تجهیز هر کدام از این نقاط نیاز است به شکل تقریبی نزدیک به یک هفته است.
زیرساخت ارتباطی ای که برای این منظور در نظر گرفته شده است، بیشتر ماهواره ای است؟
بله بیشتر ماهواره ای است؛ اما ما این برنامه را هم در دستور کار خود قرار دادیم که به سمت استفاده از فیبر نوری هم حرکت کنیم؛ البته استفاده از فیبر در حال حاضر، در بخش مطالعات است تا اجرا؛ اما در آینده در برخی از مناطق جایگزین ماهواره خواهد شد.
پس از پایان ساخت این پروژه ها و بهره برداری از آن ها آیا استفاده از این تجهیزات در اختیار بهره بردار قرار می گیرد یا صرفا این کار تا مرحله ساخت و بهره برداری قرار است انجام شود؟
استفاده از این تجهیزات در هر پروژه تا مرحله بهره برداری است؛ چرا که تا بخش بهره برداری پروژه در اختیار ما؛ یعنی شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور قرار دارد و بعد از آن با توجه به نوع پروژه، بهره برداری آن به مجموعه های وابسته واگذار می شود.
البته ما این توانایی را داریم که در صورت نیاز و تعریف، این مجموعه نظارتی را در اختیار بهره بردار نیز قرار دهیم تا بعد از بهره برداری نیز بتوان بر روند فعالیت جاری نظارت داشت. همان طور که می دانید در چند سال اخیر بسیاری از مدیران وزارت
راه و ترابری در راه سرکشی به این پروژه ها دچار سانحه شده و متاسفانه برخی نیز درگذشتند؛ مانند دکتر دادمان، وزیر سابق راه و ترابری و برخی دیگر از معاونان. اصولا پروژه هایی از این دست در نقاطی در حال فعالیت است که در آنجا امکانات بسیار کمی در اختیار است. این سرکشی ها علاوه بر تهدیدات جانی که می تواند برای مدیران داشته باشد باعث اتلاف وقت هم خواهد شد؛ در نتیجه فلسفه تجهیز پروژه های راه به ابزارهای نظارتی آنلاین در حقیقت جلوگیری از وقوع وقایع تلخ گذشته و صرفه جویی در وقت مدیران در کنار نظارت آنلاین 24 ساعته بر روند اجرایی پروژه ها بود. همچنین با توجه به نام گذاری سال 88 این کار قطعا باعث اصلاح الگوی مصرف خواهد شد.
علاوه بر این در نظر داریم سیستم های ویدئو کنفرانس برای ارتباط بین مراکز استان ها با سازمان اصلی را در آینده ای نزدیک اجرایی کنیم که این کار نیز قطعا باعث صرفه جویی در وقت و هزینه و نظارت بیشتر بر عملکرد ادارات و سازمان های استانی خواهد شد.
سخت افزار و نرم افزار این پروژه ها ایرانی است؟
خیر. من معتقدم که نباید زمان را صرف ساخت چرخ از نو کرد؛ چرا که این تجهیزات هم اکنون با برندهای مختلف در بازار وجود دارد و در حال ارائه سرویس هستند. ما فقط یک سرویس جدید را در مجموعه وزارت تعریف کرده و به کار گرفتیم. به دلیل اینکه کشور ما وسیع است و به دلیل همین وسعت هم پروژه های بسیاری در دست اجرا است استفاده از این فناوری می توند مثمرثمر باشد؛ اما شاید همین کار در کشوری دیگر مقرون به صرفه نباشد.
بپردازیم به سایر فعالیت های انجام شده در بخش آی تی؟ آیا شرکت در بخش استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات صرفا مصرف کننده تجهیزات و بسته های نرم افزاری بوده یا در برخی از فرآیندها تولید هم داشته است؟ البته منظور در بخش نرم افزارها است.
برنامه بعدی که ما دنبال کردیم در بخش نرم افزاری وزارت بوده است. سایتی برای آموزش الکترونیکی برای کارکنان طراحی و اجرا کردیم. در فاز اول این سایت آموزش هفت مرحله آی سی دی ال، مدیریت زمان، قرآن، مدیریت فرهنگی و پدافند غیرعامل در حوزه آی تی را در نظر گرفته ایم. در آینده نزدیک هم می خواهیم محتوای آموزش الکترونیکی تخصصی را در حوزه های کاری وزارت تولید کنیم تا با این روش بتوانیم سطح اطلاعات افراد حاضر در مجموعه را در قالب یک آموزش مجازی تعاملی بالا ببریم.
علاوه بر آموزش الکترونیکی در بخش نرم افزار به سمت استفاده از سیستم های جامع مالی اداری رفتیم؛ چون شرکت یک شرکت تازه است سعی کردیم با یک سیستم اداری مالی جامع برای کل وزارت و شرکت های زیرمجموعه یک سیستم جامع و یکپارچه را در کل مجموعه به کارگیریم. سعی داریم با به کارگیری نرم افزارهای جامع سازمان را به سمت یک سازمان مجازی هدایت کنیم.
سومین کاری که ما تا به حال انجام دادیم به کارگیری سیستم های آرشیو و اسناد الکترونیکی است. سعی کردیم با استفاده از این سیستم تمامی اسناد پروژه هایی را که تا به حال از ابتدای انقلاب انجام گرفته است، به شکل الکترونیکی درآورده و آن ها را آرشیو کنیم. همان طور که در بخش سخت افزار نیز اشاره شد ما قصد نداریم که زمان و وقت خود را صرف ساخت تجهیزات یا برنامه هایی کنیم که تماما در بازار موجود است.
در بخش سخت افزار سعی کردیم از برترین مارک های موجود در بازار که تا به حال امتحان خود را پس داده اند، استفاده کنیم. در بخش نرم افزار هم تماما از نرم افزارهای تولید شده توسط بخش خصوصی داخلی استفاده کرده ایم؛ البته در بخش نرم افزاری سعی داریم که از یک نرم افزار جامع برای کل مجموعه و سایر شرکت های وابسته استفاده کرده و حتی المقدور با استفاده از اساتید برتر دانشگاه های کشور و مشاوران زبده این نرم افزارها را متناسب با فعالیت های شرکت بومی سازی کنیم.
چهارمین کاری که ما کردیم استفاده از پورتال های تحت وب است. این پورتال ها درگاه ما با سرمایه گذارهای داخلی و خارجی است که این پورتال ها هم با سیستم های داخلی سازمان یکپارچه خواهند بود. چرا که شرکت ما فقط در ایران پروژه نداشته و در کشورهای دیگر نیز در حال حاضر برنامه هایی در دست اجرا دارد.
تمام این برنامه هایی که تا به حال عنوان شد در بخش برنامه های بلندمدت آی تی ما است، اما در بخش سوم که آن هم جزو برنامه بلندمدت است ما به دنبال یک برنامه جامع یا بهتر است بگوییم سند جامع فناوری اطلاعات برای وزارت هستیم.
در این برنامه در نظر داریم نقشه راهی داشته باشیم که سازمان و وزارت را از یک نهاد فیزیکی به یک نهاد مجازی نزدیک کند.
کلید رفتن به سمت یک سازمان مجازی تجارت الکترونیک به معنی واقعی است. در کشور ما متاسفانه هم اکنون تجارت اینترنتی با تجارت الکترونیکی اشتباه گرفته می شود. در تجارت اینترنتی بستر ارتباطی شبکه اینترنتی است یا بهتر است بگوییم شبکه wan. در این شبکه امنیت در حد صفر است، دسترسی همگانی است و روزانه هزاران هک و سیستم های غیرامنیتی روی آن اجرا می شود، اما تجارت الکترونیکی در شبکه van انجام می شود.
در این شبکه بر خلاف اینترنت دسترسی همگانی نیست، بر خلاف اینترنت فقط صاحبان سرمایه و تجار شماره اول که دارای اعتبار هستند می توانند به آن وصل شوند. امنیت در آن بسیار بالا است. در ابتدا این کار نیاز به سرمایه گذاری بسیاری دارد و در ایران متاسفانه چنین شبکه ای وجود ندارد.
ما در سازمان ملل در بخش مجمع عمومی کارگروهی داریم به نام کارگروه اقتصاد و تجارت که آن کارگروه مسوولیت تجارت الکترونیک در دنیا را بر عهده دارد.
این کارگروه که 6 دفتر در سراسر دنیا دارد وظیفه اش مهیا کردن بستر برای تبادل دیتای الکترونیکی است. این کارگروه نزدیک به 400 سرفصل یا پیام دارد که در بخش های مختلف به کار گرفته می شود که به آن edifact گفته می شود.
edifact به معنی تبادل داده های الکترونیکی برای مدیریت اقتصاد و حمل و نقل است. این بدان معنی است که حمل و نقل یکی از سه بخش اصلی تجارت الکترونیک است.
شاید به همین دلیل است که در برخی از کشورها آی تی با حمل و نقل یکی است؟
دقیقا همین طور است. از آن 400 سرفصلی که اشاره شده نزدیک به 23 سرفصل مربوط به حمل و نقل و راه و ترابری است. توجه داشته باشید تنها بخشی که بعد از مجازی شدن امور در تمام سازمان ها از بین نرفته و همچنان باقی می ماند راه و ترابری است. به همین دلیل است که در 85 درصد از کشورهای دنیا وظیفه تجارت الکترونیک و در کل فناوری ارتباطات بر عهده نهاد راه و ترابری آن کشور است.
شبکه فیبر نوری راه ها، از دیگر برنامه هایی است که ما در آینده در نظر داریم به آن وارد شویم. ما در استان های جنوبی در حال بررسی یکی از محورهای اصلی ارتباطی هستیم که به شکل پایلوت کلیه فرآیندهای آی تی را اعم از کشیدن فیبر نوری و یا استفاده از دوربین های نظارتی و کنترلی را در آن پیاده کنیم. این کار به یک سری هم پوشانی های قانونی نیاز دارد که در حال حاضر، فاز مطالعاتی آن آغاز شده است. اگر همزمان با راه فیبر نوری هم کشیده شود هم هزینه ها کاهش پیدا می کند و هم توسعه سریع تر دنبال می شود.
البته این کاری که شما می گویید فکر می کنم از چند سال پیش در بخش راه آهن کشور انجام شده باشد؟
بله! البته در راه آهن به خصوص خطوطی که طی چند سال گذشته کشیده شده است همراه با خط راه آهن فیبر نوری هم کشیده شده است، اما در فیبر نوری که با راه آهن کشیده می شود محدودیت هایی وجود دارد که البته این اقدام هم بیشتر برای ارتباط بین ایستگاه ها صورت می گیرد تا زیرساخت های ارتباطی کلی.
ما معتقدیم که اگر این اقدام یعنی کارگذاشتن فیبر نوری با ساختن آزادراه ها و یا راه ها انجام شود این فیبر می تواند مورد استفاده بخش های مختلفی همچون پلیس راه یا سازمان راهداری و حمل و نقل و در کل به عنوان زیرساخت ارتباطی کل کشور مورد استفاده قرار گیرد.
اگر بتوان در ردیف بودجه ایجاد یک راه بودجه برای فراهم آوردن امکانات آی تی آن راه هم فراهم شود قطعا با گذشت زمان، این امر می تواند توسعه قابل توجهی در زیرساخت های ارتباطی ما داشته باشد.
علاوه بر آن در زمان و هزینه دوباره برای حفاری و کار گذاشتن فیبر نیز صرفه جویی کرده و در ضمن بعد از مدتی می توان به یک نقشه جامع و کامل از مسیر فیبر نوری کشور دست یافت. یکی از فعالیت هایی که ما می خواهیم انجام دهیم ایجاد نقشه راه های کشور بر اساس gis است. مطالعات این کار هم اکنون انجام شده است و قرار است به زودی به صورت پایلوت با استان یزد شروع شود.
در پایان اگر نکته خاصی است که در طول گفت و گو به آن اشاره نشده است بفرمایید.
با توجه به آنکه فناوری اطلاعات و ارتباطات یک بحث تازه و نویی است که اکثر مدیران و تصمیم گیران ما با تردید به آن نگاه می کنند باید بگویم که خوشبختانه این بحث در وزارت راه و ترابری به شکل دیگری دنبال می شود.
خوشبختانه دکتربهبهانی مقام عالی وزارت، دکتر یارمند و مهندس دولتخواه از معاونان ایشان علاوه بر آشنایی کامل با بحث فناوری اطلاعات و ارتباطات دیدگاه های آی تی محور دارند و معتقدند که استفاده از فناوری در بلندمدت می تواند در روند فعالیت های سازمان تاثیرگذار باشد.
این رویکرد و دیدگاهی که خوشبختانه در بین مدیران ارشد سازمان و وزارت راه و ترابری وجود دارد کار ما را تا حد زیادی آسان و تسریع بخشیده است که به واسطه آن من مطمئن هستم که مجموعه شرکت ما و در کل وزارت راه و ترابری در کوتاه مدت با سرمایه گذاری که در بخش آی تی انجام می دهد می تواند به عنوان یک الگو در کل کشور تبدیل شود.

منبع : اولین پایگاه اطلاع رسانی تخصصی فناوری اطلاعات  تاریخ : 20   دی   1388  شاخه : فن آوری اطلاعات